DISEKCIJA

Niz fotografija djece sa zvučnim zapisom otkucaja njihovih srca snimljenim na mjestima u Momjanu koja su djeca sama odabrala. Rad je nagrađen na VA_2011.

Zvučna instalacija na nogometnom igralištu, autor je postavio kolektore sunčeve energije koju je pretvarao u zvuk.

Projekcija  filma B. Greinera POLA SATA.

Iste večeri u prostoru Talijanske zajednice mogao se pogledati i prvi primjerak monografije

Vlaste Žanić BITI SA SOBOM

Treći program Hrvatskog radija

‘SLIKA OD ZVUKA’: ‘ŠEST NOVIH’

audio radovi suvremenih likovnih umjetnika

2. kolovoza u 21 sat u zvoniku crkve sv. Martina, Momjan

Terzo programmo della Radio croata

IMMAGINI DI SUONO: SEI NUOVE

Audio opere di artisti contemporanei

Croatian Radio Three

Sound images : six new ones

Sound works by contemporary visual artists

+ umjetnici  / artisti / participating artists:

Hrvoje Hiršl, Sandra Sterle, Tomislav Pavelić, Ana Hušman, Dan Oki, Boris Cvjetanović

HRVOJE HIRŠL: ‘BOJE ŠUMA’

25′

Spikerica Gordana Gojčeta

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR 22.5.2011.

Šum je zvuk koji se često doživljava kao greška, ili smetnja. Ne sadrži nikakvu korisnu informaciju, definira se kao zvuk bez uzorka, obilježava ga samo trajanje, ali se sastoji od jedinica koje nemaju odnos prema onima prije ni poslije. No, skoro svaka slika koju gledamo ili zvuk koji slušamo ima u podlozi neku vrstu šuma, istraživanja su pokazala da se, u digitalno generiranim djelima savršeno prenesene slike ili zvukovi doimaju artificijelno, time i neuvjerljivo. Šum se može izmjeriti: mjeri se njegov odnos prema čistom signalu, prema tome određuje se i frekvencijski spektar šuma: a imenuje ih se bojama: postoji mnogo boja šumova, no najčešće se kategoriziraju kao bijeli šum, ružičasti šum, crveni, plavi, ljubičasti i sivi šum…

Upravo ti šumovi, zvukovi nultog sadržaja, taj minimum radijskog prijenosa koji je u svakodnevnom programu samo smetnja ili nužna popratna pojava radijskog emitiranja, polazni je materijal za audio rad Hrvoja Hiršla ‘Boje šuma’. Hiršl ga dalje, matematičkom preciznošću i statističkom kombinatorikom, preoblikuje u zvukovni sadržaj. Šum se pritom nije sam po sebi promijenio, ali je ipak tim jednostavnim montažnim postupkom postao sebi suprotno, postao je zvukovna kompozicija.

SANDRA STERLE: ‘CAREVO NOVO RUHO’

17′

SNIMATELJ: Zoran Sajko

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR 29.5.2011.

Iako od samih početaka svojega rada Sandra Sterle samu sebe postavlja kao mjeru određenja okolnoga svijeta, ipak to nije uvijek i doslovno autobiografska pozicija. To znači da iako je prisutna kao lik, taj njezin lik ne mora označavati i nju osobno i ne mora odražavati njezin stvarni intimni svijet. Riječ je o nekoj vrsti uloga u koje se preoblači, o likovima tipskih osobina, kao nekih od mogućih identiteta koje u društvenoj strukturi ima ili bi ih mogla imati. Dakle,’karakteri’ Sandre Sterle uvijek su bitno određeni svojom društvenom sredinom, uvijek prizlaze iz nje i pozicioniraju se prema njoj. Što nas dalje dovodi do radova, redovito opet performansa, kojima Sandra Sterle izravno komentira aktualno društveno stanje. ‘Nova staza do vodopada’ 2009. bio je performans izveden na Bačvicama u Splitu u kojem se autorica gola, kao poznati Duchampov akt, spustila niz stubiše. U rukama je nosila plastične vrećice pune knjiga. Vrećice su bile žute s istaknutim logom trgovina Kerum. Bila je to reakcija na aktualno uvođenje školarina za sveučilišno obrazovanje, ali i šire, komentar trenutnog odnosa snaga između kulture i politike. Sandra Sterle još je više uznemirila duhove performansom ‘Mučnina’. Povraćala je tada na zabavnu melodiju ‘Dalmatinac nosi lančić oko vrata’ Miše Kovača. Svoj otpor naslijeđu, kako objašnjava autorica, «patrijarhalne kulture dalmatinske provincije, sadržane u formuli svetosti i neraskidivosti veza ‘krvi i tla’», umjesto verbalno izrazila je simboličnom gestom.

Novi audio rad Sandre Sterle ‘Carevo novo ruho’ jednako tako aktualan i konkretno kritički usmjeren.

TOMISLAV PAVELIĆ: ‘STO POKUŠAJA DA SE PROMIJENI SVE – VOKALI’

22′37”

SNIMATELJ: Zoran Sajko

SUDJELUJU: Boris Greiner, Tomislav Baran, Ivan Kojundžić, Željko Tomac i Tomislav Pavelić

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR 5.6.2011.

U radu Tomislava Pavelića na području vizualnih umjetnosti dominiraju performansi ili video radovi utemeljeni na performansu. Performans kao medij u njegovu je slučaju posljedica performativnosti, među ostalima, i kao teme. Paveliću je, naime, važno što se prilikom izvedbe izvođaču performansa događa. On zapravo kreira uvjete za promatranje doživljaja, nešto kao matricu ili situaciju u koju postavlja sebe i sudionike. No, kako je ta matrica uvijek vrlo minimalistička, ali i čvrsto strukturirana, odrednicu ‘događaja i doživljaja’ koji se promatra treba shvatiti tek uvjetno: neke dramaturški razvijenije radnje ili priče u Pavelićevim performansima i videima nikada nema. Umjesto na radnju, on pažnju time pokušava usmjeriti na finije razine doživljaja sudionika – na njihova unutarnja stanja i gotovo nevidljive, ali energetski osjetne pojave. Skoro ritualno ponavljanje trebalo bi imati pri tome oslobađajući učinak na te vrste energija, kao na primjer u njegovu audio radu ‘Sto pokušaja da se promijeni sve – vokali’. Ona se konkretizira u minimalno fizičkom (u disanju kao mjeri) i minimalno verbalnom (u pet vokala). U finalnoj zvukovnoj slici, kao odrazu doživljaja sudionika, zato se ne maskira ‘nečistoća’ snimke i nesavršenost izvedbe. Što bi kod «slušatelja trebalo proizvesti osjećaj kao da sami sudjeluju u izvedbi».

ANA HUŠMAN: ‘SCENA 1,2 I 3′

18′

SNIMATELJ: Katarina Barišić i Miro Pijaca

SUDJELUJU: Gordana Kovačić, Ivan Kojundžić i Ana Hušman

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR  12.6.2011.

Na svojoj izložbi 2007. godine u Galeriji Galženica izložila instalaciju nazvanu “Po bontonu”. Riječ je bila o video instalaciji koja se sastojala od tri loop projekcije, animacije i scenografije sagrađene i korištene u filmu. A kao što naziv izložbe kaže uprizorila su se pravila ponašanja koja vrijede za večere na koju jedna domaćica poziva goste u svoj dom. Scena je bila rekonstrukcija nekog malograđanskog dnevnog boravka sedamdesetih godina 20. stoljeća. Sve je bilo tu, do zadnje pojedinosti, stolnjaka i pribora za jelo iz toga vremena, stajeće svjetiljke, keramičkog tanjura na zidu, smeđih odijela i šarenih kravata, tapiranih frizura i muških širokih zalisaka… No jednako kako je bila vidljiva brižljiva konstrukcija scene u svakome kadru, tako su se tokom filma pojavljivali i kadrovi njihove dekonstrukcije. Kao da se film u jednom času počeo vrtjeti unatrag, mogli smo u svim fazama vidjeti ono što je prethodilo sceni koju smo gledali. Jednako kao i duhovita ikonografija i kostimografija kičastih sedamdesetih, taj pomak u vremenu unatrag imao je sličan efekt: dekonstrukcija je razorila svaki privid i učinila ga dodatno smiješnim, raščlanjivanje prizora na sastavne dijelove i faze procesa istaknulo je samu njihovu konstruiranu prirodu. No nije se time ogolila samo konstrukcija scene, nego i tema: pravila lijepog ponašanja jednako su tako zadobila auru umjetne i smiješne konstrukcije. Postala je vidljiva njihova uvjetovanost određenim vremenskim i društvenim kontekstom. Ljudi ukočeni i neprirodni arhaičnim pravilima lijepog ponašanja, osim što izgledaju smiješno iz današnje perspektive, postaju time i sasvim ozbiljna metafora svake vrste ponašanja uvjetovanog društveno nametnutim pravilima, običajima ili izvan njih samih uspostavljenim vrijednostima. Postali su vidljivi kao karikaturalne žrtve određenog sustava normiranja.Ženske društvene uloge razotkrivaju se, kako vidimo u Aninim filmovima, u pričama o receptima ili bontonu, a muška pravila ponašanja utjelovila je, naravno, u filmu o nogometu. No, jednako tako duhovitim dekonstrukcijama Ane Hušman ne izmiče ni umjetnički sustav. Jedan od njezinih radova ‘Prigruf’ bio je animirani video vodič za suvremenog umjetnika. Za Sliku od zvuka Ana Hušman osmislila je rad koji se dotiče i normativnih postupaka i rodne tematike. Ima ovdje svih postupaka koje i inače primjenjuje, raščlanjivanja do sitnih detalja, do sastavnih elemenata zvuka ili riječi, ima i duhovitosti apsurdne situacije. Uglavnom riječ je o uzgajanju rajčica. O tome kome bolje uspijevaju, muškarcima ili ženama?

DAN OKI: ‘PROHUJALO S VIHOROM’

16′

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR 19.6.2011.

Dan Oki svoje je prve radove ostvario na filmskoj vrpci, u superosammilimetarskom formatu, što je bitno odredilo njegov daljnji umjetnički rad, a posebno neke od njegovih recentnih radova koji i nastaju na temelju te bogate osobne filmske arhive.

Jer, Okiju je kamera bila nešto kao osobni dnevnik, medij bilježenja svojeg postojanja, svakodnevnog i običnog, druženja s prijateljima, intimnog i emocionalnog života, jednako kao i umjetničkog djelovanja. Na primjer 60minutni video rad ‘Vice versa’ nastao je na spoju peformansa i autobiografskog filma: autor je scene iz osobnog života izvodio i snimio kao seriju performansa. Time je dobio svojevrsni autoportret, ali i video bilješku autorefleksivnog procesa u određenom socijalnom kontekstu. Sam je sebe, kako kaže, ‘tretirao kao socijalnu skulpturu’.

No, i najbanalniji prizori, oni koji nisu nikakve životno važne točke i nemaju nikakvo dublje ili simboličko značenje, scene koje bi nekome drugome promaknule kao nezanimljive, u Okijevoj kameri, dobivaju posebnu vrijednost, prolaze kroz neku vrstu poetske transformacije. Zato je njemu bilo vrijedno zabilježiti mnogo toga, bez prevelike selekcije. A tako nastala arhiva Okiju je zanimljiva kao područje daljenjeg djelovanja. Tako je na primjer svoju arhivu filmova snimljenih u superosammilimetarskom standardu digitalizirao i oblikovao u interaktivnu instalaciju. Tagiranjem arhivskih snimaka izabranim pojmovima ili vremenskim slijedom, gledateljima se omogućilo slobodno pretraživanje podataka, snimke su pretvarene u hipertekst, pri čemu onaj tko se njime služi ima mogućnost slaganja filmskih sličica prema vlastoj znatiželji. No, u Okijevim djelima uvijek će se i dalje osjetiti njegov sadržaj i osobna priča, ma kako ona bila ispričana fragmentirano ili u nekoliko raznih izvedbi…

Audio rad koji je Dan Oki pripremio za Sliku od zvuka zove se ‘Prohujalo s vihorom’. Riječ je o djelu koje autor, slično kao i rad ‘Posljednji 8mm film’, bazira na osobnoj arhivi, na snimkama iz svoje prošlosti.

Boris Cvjetanović: ‘Fotoaudio’

25′09”

Ton majstori Zoran Sajko i Zvonimir Vajdić

Premijerno emitirano na Trećem progamu HR 26.6.2011.

Ono što je u fotografiji odlučujuće, osjećaj za trenutak, Boris Cvjetanović koristio je na svoj način: njegov trenutak nije ni u drami ni u spektaklu. Kod njega je on prije stanje, a manje akcija. Potvrđuje to i jedan od njegovih najpoznatijih ciklusa iz 90-ih godina, koje je Antun Maračić nazvao ‘Prizori bez značaja’. Nastale u interijerima, na ljetovanjima, u kući na moru, te su fotografije bilježile krhotine svakodnevnih ambijenata, igre svjetla po kućnim zakucima, odraze u zrcalima, podudarnosti dekorativnih uzoraka… Ti su prizori ipak pokazali ono što je u Cvjetanovićevoj fotografiji od presudne važnosti: vrijeme koje ovaj autor posvećuje gledanju. Sam fotograf često ističe kako su ‘Prizori bez značaja’ nastali iz lijenosti, u dokolici, iz opuštenog pogleda koji ne žuri i mirno se može zaustaviti tamo gdje mu je trenutno ugodno. A kada se na kraju sakupi mnogo takvih trenutaka, iznova se može konstruirati vremenski tok, istina u ponešto koncentriranijem obliku. Fotografska arhiva Borisa Cvjetanovića ima tisuće snimaka nastajalih puna tri desetljeća, u rasponu od socijalnih tema, urbane scenografije, erotskih grafita i mrlja (kako zove cenzurirane grafite), do posve intimnih i obiteljskih snimki. Između ostaloga, Cvjetanović je i sve to vrijeme kronološki precizno dokumentirao događanja na našoj umjetničkoj sceni.  ’Fotoaudio’ Borisa Cvjetanovića, nešto kao fotografija u zvuku, nastao je upravo na spoju trenutka i dugog trajanja.

HRVOJE HIRŠL: ‘I COLORI DELLE FORESTE’

25′

Partecipano: Gordana Gojčeta

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 22.5.2011.

Il rumore è un suono che viene vissuto spesso come uno sbaglio, un disturbo o un fastidio. Non contiene nessuna informazione utile e, viene definito come una somma di oscillazioni irregolari. Lo caratterizza solamente la durata, ma consiste di unità che non hanno un rapporto verso quelle precedenti o successive. Bisogna però dire che, quasi ogni immagine o suono che guardiamo o ascoltiamo, contiene nel sottofondo una specie di rumore. Le ricerche hanno dimostrato che, nelle opere digitali, le immagini e suoni emessi sembrano artificiali, e per tanto poco credibili. Il rumore si può misurare. Viene misurato il suo rapporto verso il segnale puro, in base al quale si determina anche lo spettro della frequenza del rumore. Viene denominato in base ai vari colori. Esistono molti colori dei rumori, ma, nella maggior parte dei casi, si categorizza come rumore bianco, rumore arancione, rosso, blu, viola e rumore grigio …

Proprio questi tipi di rumore o suoni senza sostanza, questo minimo di emissione radiofonica che nel programma quotidiano rappresenta solo un disturbo o un fenomeno di accompagnamento nel sottofondo dell’emissione radiofonica, rappresenta il punto di partenza dell’audio opera di Hrvoje Hiršl ‘I colori delle foreste’. Hiršl, con precisione matematica e usando varie combinazioni statistiche, trasforma il rumore in contenuto audio. Durante lo svolgimento di questa trasformazione il rumore di fatto non si muta, ma grazie a questo semplice lavoro di montaggio, diventa il suo contrario, una composizione audio.

SANDRA STERLE: ‘I VESTITI NUOVI DELL’IMPERATORE’

17′

OPERATORE DI RIPRESA: Zoran Sajko

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 29.5.2011.

Anche se dagli inizi della sua attività Sandra Sterle pone se stessa come misura per la determinazione del mondo circostante, non si tratta strettamente di una visione autobiografica. Ciò significa che, anche se l’artista e’ presente, il suo personaggio non deve rappresentare necessariamente lei personalmente o il suo mondo intimo. Si tratta di un certo tipo di ruolo nel quale essa s’immedesima, di personaggi dagli aspetti tipici, come possibili identità che nella struttura sociale esistono e potrebbero essere. Dunque, i ‘caratteri’ di Sandra Sterle sono sempre essenzialmente determinati dall’ambiente sociale dal quale derivano e nei confronti del quale prendono posizione. Attraverso le sue opere, generalmente performance, Sandra Sterle commenta in modo diretto l’attuale stato della società.  Il performance ‘Il nuovo sentiero verso la cascata’ del 2009 e’ stato eseguito a Bačvice, presso Spalato. L’autrice, come nel noto nudo di Duchamp, è scesa nuda dalla scalinata, portando in mano dei sacchetti di plastica pieni di libri. I sacchetti erano gialli con stampato il logotipo dei negozi Kerum. Si trattava di una reazione dell’autrice all’introduzione recente del pagamento della tassa scolastica per l’istruzione universitaria, e in un contesto più ampio, un commento del rapporto attuale di forza tra cultura e politica. Sandra Sterle ha ulteriormente inquietato gli animi con il suo performance ‘Nausea’, vomitando sulla melodia di un noto brano di musica leggera ‘Dalmatinac nosi lančić oko vrata’ (Il Dalmato porta la collana attorno al collo) di Mišo Kovač. La sua resistenza alla tradizione, «alla cultura patriarcale della provincia dalmata, contenuta nella formula della santità e nel legame indissolubile tra la il ’sangue e la terra», invece che verbalmente, e’ stato espressa tramite un gesto simbolico.

La nuova pera audio di Sandra Sterle ‘I vestiti nuovi dell’imperatore’ e’ altrettanto attuale e critica.

TOMISLAV PAVELIĆ: ‘CENTO TENTATIVI DI CAMBIARE TUTTO – LE VOCALI’

22′37”

OPERATORE DI RIPRESA: Zoran Sajko

PARTECIPANO: Boris Greiner, Tomislav Baran, Ivan Kojundžić, Željko Tomac e Tomislav Pavelić

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 5.6.2011.

Tomislav Pavelić svolge la sua attività artistica basandosi sull’arte della performance e video performance. L’artista esplora ciò che succede durante lo svolgimento di queste opere. Crea condizioni particolari per osservare le sensazioni, quasi fossero matrici nelle quali pone se stesso e i partecipanti. Ma, siccome questa matrice è sempre molto minimalista, anche se severamente strutturata, la disposizione degli  ’avvenimenti e sentimenti’ osservati deve essere capita solo in modo condizionale. Infatti, nelle opere di Pavelić, non troviamo mai delle azioni o storie che si sviluppano in modo drammaturgico. L’artista non vuole porre l’accento sulle azioni o sulla storia, ma su livelli molto più sottili delle energie e sensazioni dei partecipanti. La ripetizione, come in un rituale, dovrebbe avere in effetto liberatorio su questo tipo di energie. Questo succede anche nella sua opera audio ‘Cento tentativi di cambiare tutto – le vocali’. Essa si concretizza nel minimo fisico (il respiro come misura) e minimo verbale (le cinque vocali). Per questo, nell’immagine finale fatta di suono come riflesso delle sensazioni dei partecipanti, non viene nascosta ‘l’impurità’ della registrazione e l’imperfezione dell’esecuzione, creando nell’ascoltatore una sensazione di «partecipazione nell’esecuzione dell’opera».

ANA HUŠMAN: ‘SCENA 1,2 E 3′

18′

OPERATORE DI RISPRESA: Katarina Barišić e Miro Pijaca

PARTECIPANO: Gordana Kovačić, Ivan Kojundžić e Ana Hušman

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 12.6.2011.

Alla mostra personale presso la Galleria Galženica nel 2007, ha presentato l’installazione “Secondo il galateo”. Si trattava di un’installazione video che consisteva di tre proiezioni loop, animazioni e scenografie costruite appositamente per il film. L’artista ha presentato le regole del galeteo per gli inviti a cena. La scena è la ricostruzione di un soggiorno piccolo borghese degli anni settanta del secolo scorso. C’e’ tutto, fino all’ultimo dettaglio: la tovaglia e le stoviglie di quel tempo, le lampade, i piatti di ceramica appese al muro, gli abiti marroni e le cravatte variopinte, le pettinature caratteristiche e le basette… Però, al pari della meticolosità con la quale ha costruito ogni riquadro, ne viene rappresentata anche la sua decostruzione. Come se il film avesse iniziato a girarsi all’incontrario, potevamo vedere tutte le fasi che avevano anticipato la scena che stavamo guardando. Questo spostamento temporale ha avuto un effetto simile all’uso dell’iconografia e costimografia umoristica tipica del kitsch anni settanta: la decostruzione ha distrutto qualsiasi illusione ridicolizzandola, mentre la disgregazione dell’immagine nelle sue diverse parti costruttive ha contribuito a sottolineare l’innaturalita’ della scena. In questo modo non solo si denuda la costruzione della scena, ma pure del tema: le regole del galateo diventano artificiali e ridicole, rendendo visibile il condizionamento da parte del contesto sociale e temporale. I personaggi rigidi e innaturali che devono sottostare alle regole arcaiche del galateo, oltre che a sembrare ridicoli dalla prospettiva dei giorni nostri, diventano pure una metafora su ogni tipo di comportamento determinato da regole imposte dal contesto sociale, dalle tradizioni e di altri valori esterni, diventando vittime caricaturali di un certo tipo di sistema di normizzazione. I ruoli delle donne nell’ambito sociale, nei suoi film vengono svelati tramite storie sul galateo e sulla preparazione di ricette, mentre quello degli uomini in storie riguardanti, naturalmente, il calcio. Dalle decostruzioni umoristiche del sistema non viene risparmiato neanche il modno degli artisti. Il suo video animazione ‘Prigruf’ rappresenta una guida per l’artista moderno. Per questa mostra Anna Hušman ha ideato un lavoro riguardante i procedimenti normativi e le tematiche della parità di genere. Si ripetono gli elementi riconoscibili della sua opera, la decomposizione fino ai minimi dettagli, le situazioni ridicole e assurde. La questione è la seguente: a chi riesce meglio la coltivazione dei pomodori, agli uomini o alle donne?

DAN OKI: ‘VIA COL VENTO’

16′

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 19.6.2011.

Dan Oki ha creato le sue opere su pellicole di 8 mm, indirizzando in modo decisivo la sua opera artistica e specialmente alcuni lavori recenti che nascono sulle basi di questo ricco archivio personale.

Per Oki la telecamera era una specie di diario personale, un mezzo per annotare scene della sua esistenza, del quotidiano e del normale, degli incontri con gli amici, della vita intima ed emotiva, dell’attività’ artistica. Nel suo video della durata di 60 minuti ‘Vice versa’, nato dal collegamento tra il performance e il film autobiografico, l’autore ha eseguito scene della sua vita personale in forma di performance, ottenendo una specie di autoritratto e osservazione video del processo autoriflessivo in uno specifico ambito sociale. Ha ‘trattato se stesso come una scultura sociale’. Anche le scene più banali, che non rappresentano dei punti importanti o simbolici della vita, attraverso la sua videocamera, passando attraverso una specie di trasformazione poetica, raggiungono un valore speciale. Da qui l’importanza di filmare tante cose diverse, senza fare una selezione approfondita. L’archivio nato in questo modo diventa importante per il suo lavoro futuro, tanto che il suo archivio di film ripresi sul formato 8 mm e’ stato digitalizzato dall’autore che ne creato un’installazione interattiva. Taggando le riprese d’archivio tramite parole chiave oppure in successione temporale, si permette allo spettatore di ricercare liberamente i dati che desidera. Le riprese sono trasformate in ipertesto, permettendo a chi lo usa di comporre immagini cinematografiche secondo il proprio interesse. Nelle opere di Oki si percepirà sempre la sua storia e il contenuto personale, nonostante la frammentazione in diverse esecuzioni …

L’audio opera che Dan Oki ha preparato per questa mostra s’intitola ‘Via col vento’. Si tratta di un lavoro che l’autore, come nell’opera ‘L’ultimo film di 8mm’, basa sull’archivio personale di immagini del proprio passato.

Boris Cvjetanović: ‘Fotoaudio’

25′09”

Specialisti del suono: Zoran Sajko e Zvonimir Vajdić

Trasmesso in anteprima sul Terzo canale della Radio croata, 26.6.2011.

Quello che nella fotografia è basilare, il senso del momento, Boris Cvjetanović lo ha usato a modo suo: ma questo momento non si trova ne nel dramma ne nello spettacolo. Si tratta invece di uno stato dell’ essere e meno azione. Lo conferma anche il suo ciclo più conosciuto degli anni 90-ta, che Antun Maračić ha intitolato ‘Scene senza senso’. Sono immagini scattate in spazi interni, in vacanza, nella casa al mare. Queste fotografie raccontano frammenti di ambienti quotidiani, giochi di luci e ombre negli angoli della casa, riflessi allo specchio, similitudini di motivi decorativi… Queste scene hanno dimostrato quello che è d’importanza fondamentale per l’opera di Cvjetanović: il tempo che l’autore dedica all’osservazione. Il fotografo rileva spesso come il ciclo ‘Scene senza senso’ sia nato durante momenti di riposo, da un punto di vista del rilassamento, nel quale l’autore si può soffermare senza fretta laddove si sente bene. Quando si raccolgono molti momenti simili, si può iniziare a ricostruire il flusso temporale, la verità in forma concentrata. L’archivio fotografico di Boris Cvjetanović ha migliaia d’immagini nate in tre decenni di lavoro, che comprendono temi sociali, scenografie urbane, graffiti erotici e macchie (così denomina i graffiti censurati), fino a immagini intime e famigliari. Cvjetanović, durante tutto questo periodo, ha documentato in modo preciso e cronologico gli avvenimenti della nostra scena artistica.  L’opera ‘Fotoaudio’ di Boris Cvjetanović, rappresenta fotografie nel suono, nate nel punto di collegamento tra il il senso del momento e quello della lunga durata.

Prva polovica velike nagrade pripala je Maji Marković za video instalaciju u zvoniku crkve Sv. Martina u Momjanu “Orgulje”. Rad koji je spontano nastajao iz želje da se pomogne drugim sudionicima festivala, skladan s neplanirano nadolazećim momjanskim situacijama u kojima umjetnica čisti i oživljava orgulje pospremljene u zvoniku, zainteresiran za to što umjetnica radi stari momjanski župnik na zamolbu autorice simulira sviranje na orguljama. Video zapis tih događaja postavljen je kao video instalacija na kamenom zidu zvonika, koji lomi sliku u nepravilnim oblicima formirane kamenom zida zvonika.

Završio je 11. međunarodni festival vizualnih i audio medija Vizura aperta u Momjanu, ove godine posvećen zvuku.

Na festivalu su djelovale arhitektonska, slikarska, fotografska, te radionica o doživljaju prostora, a festivalski program kroz pet dana predstavio je ukrajinski video, video radove Damira Očka, kroz projekcije u zvoniku i na zidu crkve,  film i knjigu Borisa Greinera, te je u zvoniku postavljena izložba Eveline Turković  Slika od Zvuka, vidjeli smo i tek izašlu monografiju Vlaste Žanić nastalu kroz autoričine razgovore s urednicom knjige Evelinom  Turković, posljednjeg dana festivala na tri punkta i kroz šetnju mjestom vidjelo se dvadesetak radova najnovijeg momjanskog postava koji je realiziralo pedesetak autora.

Stručni žiri u sastavu Dezi Cetina, voditeljica Galerije Dante iz Umaga, David Belas, performer iz  Poreča,  Marijana Miloš, umjetnica i set dizajnerica iz  Rijeke, te David Lušičić, arhitekt također iz Rijeke našao se na teškom zadatku vezano za odluku o nagradama festivala, budući da su svi radovi bili kvalitetni i dijelili duh zajedništva koji  je prožimao Momjan razmišljalo se dugo o zajedničkoj nagradi za sve sudionike. U zadnji čas odlučili su simbolične nagrade podijeliti tako da svaku nagradu, pa i onu prvu dijele dva dijela:

Prva polovica velke nagrade pripala je Maji Marković za video instalaciju u zvoniku crkve Sv. Martina u Momjanu “Orgulje”. Rad koji je spontano nastajao iz želje da se pomogne drugim sudionicima festivala, skladan s neplanirano nadolazećim momjanskim situacijama u kojima umjetnica čisti i oživljava orgulje pospremljene u zvoniku, zainteresiran za to što umjetnica radi stari momjanski župnik na zamolbu autorice simulira sviranje na orguljama. Video zapis tih događaja postavljen je kao video instalacija na kamenom zidu zvonika, koji lomi sliku u nepravilnim oblicima formirane kamenom zida zvonika.

Druga polovica prve nagrade pripala je Laboratoriu Bambini  (Anja, Ivana, Lea, Tija, Sara, Jakob,  Istok, Irma,  Mikula, Katja, Laura, Paula, Petar, Eneja i Chrisel)  te njihovim  mentorima  noTHING (Aneta Mudronja-Pletenac, arhitektica, Tomislav Pletenac, etnolog,  Senka Božić, antropolog  i  Mario Vrbančić, redatelj) za rad Mapa Momjana za odrasle koji je nastajao za vrijeme trajanja festivala, a prezentiran je kao šetnja i instalacije po mjestu uz izjave djece vezano za sedam punktova u Momjanu koje su odabrali kao svoja mjesta obojena osobnim doživljajima i ispričana dječjim riječima. Ovaj rad je mapa Momjana za odrasle koji su zaboravili gledati i doživljavati prostore, te upućuje na artikuliranja novih značenja koja su djeca sačuvala.

Prve“ dvije strane jedne medalje“ kako je žiri nazvao nagrade pripale su Davoru Sanvincentiju i Ivanu Marušiću Klifu za audio instalacije. Davor Sanvincenti  predstavlja momjanski festival kroz ambijentalnu instalaciju Prije prvog svijetla, na brdu iznad Momjana. To je rad nastao višednevnim promatranjem pejzaža i mjesta gdje prve zrake sunca stižu do Momjana, rad je vremenski i udaljenošću izoliran, te je  preselio sudionike festivala i publiku u specifičnu svjetlosnu i zvučnu  vizuru autora. Ivan Marušić Klif je postavio zvučni rad u akustičnom prostoru kupaonice Nogometnog kluba Momjan, autor je snimao mobitelom rečenice upućene grupi ljudi kojima se obraćao, te ih reproducirao na način da se riječi postepeno pretvaraju u nerazumljiv apstraktan zvuk.

Druge „dvije strane jedne medalje“ pripale su Tomislavu Brajnoviću za  rad Čuvik u trližu, video rad s nepomičnim kadrovima odmora, koji ukazuju na hvatanje trenutka i koncentrirani zvučni doživljaj prostora. Druga strana ove medalje dodijeljena je Bojanu Gagiću za rad koji je u potpunosti osvojio srca djece koja sudjeluju u radu kao i pažnju publike. Umjetnik je fotografirao djecu na mjestima koja su ona sama izabrala i stetoskopom mjerio otkucaje dječjih srca, rad Disekcija je prezentiran kao niz fotografija djece sa zvučnim zapisom otkucaja srca. Bojan Gagić predstavio se i dva dana ranije instalacijom na nogometnom igralištu gdje je autor postavio kolektore sunčeve energije koju je pretvarao u zvuk.

Treće „dvije strane jedne medalje“ pripale su mladoj talentiranoj učenici Mauri Batarilović iz Umaga za video radove Bez kompozicije i Osobnost koji  su prezentirani u sklopu video radionica Aktivno gledanje, Marka Ercegovića održanih u Bujama i Momjanu 2011., a na prijedlog povjesničarke umjetnosti Lorelle Limoncin Toth i Zoltana Totha, fotografa iz Buja. Druga strana ove medalje pripala je Nicole Hewitt profesorici na Likovnoj akademij u Zagrebu i jednoj od mentorica momjanskih studenata, vizualnoj umjetnici, autorici brojnih video radova i filmova za njezin drugi momjanski performans Bez naziva, održan na Nogometnom igralištu u Momjanu, u kojem su Nicole Hewitt i Ana Hušman u pratnji publike izgovarale fragmente tekstova jedna za drugom.

Posebno priznanje festivala, momjanske kuhinjske krpe pripale su umjetnicima Borisu Greineru i Alemu Korkutu koji su tijekom trajanja festivala pripremali hranu za sudionike, te je još jednom na taj način ukazano na to da je svakodnevni život i opstanak umjetnika i umjetnosti u Momjanu stvarna slika pozicije umjetnosti danas.

Nives Sertić ispisala je na ulicama Momjana 14 momjanskih zapisa kredom na asfaltu, zapisi se sastoje od niza slogova i njihovih kompozicija koje su  ispisali sudionici festivala, a  autorica ih je prepisala na ulice kojima su se  kretali.

Ana Hušman na nogometnom igralištu postavila je video rad Varijacija 1: stožasti oblik. Alex Edwards i Martin Mrzljak napravili su zajednički rad, svjetlosnu instalaciju u Narodnom domu gdje su sapavli i boravili. Mara Fortunatović autorica je slikarske instalacije s objektom ispred  Narodnog doma na koju se referiraju fotografije i video zapis  prikazan na glavnoj projekciji.

Grupa studenata Alex Edwards, Marija Golub, Tihana Mandušić i Luka Smetiško predstavili su se audio radom Bez naziva,  riječ je o zvučnoj instalaciji u podrumu Narodnog doma iza zatvorenih vrata koja  primorava publiku na tiho slušanje momjnskih akustičkih zapisa.

Samostalni rad  Alexa Edwardsa: Bez naziva je video rad koji kroz krupne kadrove bilježi trzaje, pokrete i tikove ljudi koje oni nesvjesno rade rukama i nogama.

Time machine project, Back to the future je film radionice noTHING koji na pozornicu Narodnog doma postavlja dječka koji pjeva borbenu pjesmu čije se riječi povezuju s dječakovim imenom. U novom promijenjenom kontekstu  sve je nepomično osim dječakovog glasa i zastora pozornice koje animiraju djeca, naziv Back to the Future je svojevrsni povratak u nesvjesne zvučne zapise koji su obilježili naše odrastanje. Redatelj Mario Vrbančić iz momjanskog tima noTHING/Smanji značaj autor je i samostalnog filma  Sučev san, snimljenoga u dokolici na nogometnom igralištu koji govori o potencijalu i aktivnosti sudionika, te na zanimljiv način interpretira metode zastrašivanja i realne omjere istog.

Dragutin Dragičević  koji je u Momjan stigao na poziv svoje mentorice  Vlaste Žanić, profesorice na Umjetničkoj akademiji u Splitu, predstavio se kao  autor trokanalne trobojne RGB video instalacije M612 aluzije na planet Malog princa, gdje je M oznaka za Momjan.

Vlasta Žanić svojom  “Izvedbom” – Momjanski sedam, dirigirala je zborom. Zbor čine sudionici festivala koji su s mobitela puštali u kanonu audio zapis vlastite izvedbe pjesme Bratec Martin, a zajednička izvedba kompozicije održala se ispred momjanske crkve Sv. Martina.

Joerg Auzinger autor je interaktivne video instalacije Vanitas (Povjetarac) u kojem su sudionici festivala puhali u usnu harmoniku kako bi produžili život lika na projiciranom filmu.

Arhitektonska grupa za socijalno angažiranu arhitekturu Archisquad predstavila se nekoliko dana ranije prezentacijom hitnaA Momjan kroz koju su prikazali mogućnosti malih intervencija, poboljšanja stambenih situacija, te su besplatnim iscrtanim arhitektonskim savjetima ponudili rješenja za preuređenje potkrovlja, garaža, kuća kao i javnih prostora Momjana poput mogućeg budućeg parka i dugih inicijativa.

Jakob, Sara, Lea, Istok, Irma, Ivana, Petar i Tija nosili su momjanske majice kojima su sami izrazili svoje viđenje vizualnog identiteta festivala , radionicu izrade majica vodila je dizajerica Jelena Perić–Bulaja.

Djeca sudionici Laboratoria Bambini na poticaj Tomisava Pletenca iznenadili su publiku na završnoj izložbi otpjevavši pjesmu Vizuri aperti, proglašenu  himnom festivala,  izdvajamo dio teksta “…Tu nema kenjaže, ni kustoske straže, ekipa tu napravi lom. Na ulici i trgu, u dolini, na brdu, gdje vlada zaglušujući muk, mi dižemo selo, mi kročimo velo i sretan se propušta zvuk… ”

Zahvaljujemo svim sudionicima festivala i mještanima Momjana na sudjelovnju na 11. festivalu Vizura aperta.

Posebno hvala na pomoći: Alemu Korkutu, Borisu Greineru, Jeleni Perić-Bulaja, Mirku Bulaja, Zoltanu Toth, Nives Sertić, Ivani Meštrov, Nicole Hewitt, Aneti Mudronji Petenac, Tomislavu Pletencu, Michaelu Stechow, Marijani Anđelković, Ruži Kostelac, Valteru Basanege, Maji Markoivć, Evelini i Tomislavu Turkoviću , DAZ-u i UHA-i.

vinarima: Prelac, Sinković i Markežić

donatorima: Ministarstvu kulture RH, Gradu Buje, Pučkom otvorenom učilištu Buje, Turističkoj zajednici Buje, Zajednici Talijana Momjan, Mjesnom odboru Momjan, Gradu Zagrebu i Uredu za kulturu Istarske županije

kustosica festivala Vizura aperta Davorka Perić

kontakt:

festival@vizura-aperta.net

www.vizura-aperta.net

Marko Ercegović i učenici srednje škole iz Buja+ Buly i Jeja

Treće „dvije strane jedne medalje“ fetivala VA 11. pripale su mladoj talentiranoj učenici Mauri Batarilović iz Umaga za video radove Bez kompozicije i Osobnost koji  su prezentirani u sklopu video radionica Aktivno gledanje, Marka Ercegovića održanih u Bujama i Momjanu 2011., a na prijedlog povjesničarke umjetnosti Lorelle Limoncin Toth i Zoltana Totha, fotografa iz Buja.

Iz Maurinog videa Bez kompozicije:

Ove godine, u Momjanu, po jedanaesti put dogodit će se Vizura aperta, festival vizualnih i audio medija. Zvuči dosta opasno, u cijelom naslovu samo je ono i nekako opušteno i starinski blagonaklono. No, to je tek malena jezična dosjetka, ovaj je festival upravo opušten i blagonaklon, samozatajan, a važan. Nagledao sam se raznih festivala i sličnih događanja, nauživao sam se odustnosti na raznim večerima poezije, prikazivanjima filmova ili trapavim kazališnim izvedbama, nerijetko, samo sam čekao da se sve skupa završi pa da odem u kafić ili u šetnju. Najčešće u oboje. No, u Momjanu nisam bio te nesreće. U ovome divnom gradiću, ovaj vas festival naprosto obgrli, gdje god krenuli, gdje god se pomakli naiđete na njegove svježe tragove ili umjetnost koja se upravo događa. Gdje god se okrenete mnogo je vesele djece koja u svemu tome sudjeluju, igre, zanosa, ali i lijepih razgovora u hladovinama. Cijela ova priča okreće se oko Davorke Perić, ona je alfa i omega Vizure aperte, njoj je uspjelo ono što mnogima koji rade donekle slične stvari nije – svake godine okupi sjajnu međunarodnu ekipu umjetnika, a domaćini svih generacija, s veseljem ih dočekuju i iščekuju. Umjetnost ovdje ima svoje živo lice, mirno je i zaboravljate na bilo koje granice, i one državne i one jezične, a posebno na one vlastite kreativne blokade koje nas i prečesto sputavaju.